//Sınqri(Seungri) hadisəsində hakim olan “K-media”

Sınqri(Seungri) hadisəsində hakim olan “K-media”

Koreyalı məşhur ulduzun qalmaqalı yanvarın 28-də Cənubi Koreya mətbuatı tərəfindən bir CCTV görüntüsünün ictimaiyyətə nümayişi ilə başlandı. Kim Sanq Kyo, Qanqnamdakı Burning Sun klubunda təhlükəsizlik işçiləri tərəfindən döyüldüyünü iddia etdi. Sınqrinin də bir hissəsi olduğu deyilən narkotik, sərxoş qadınlara cinsi zorakılıq və başqa iddialar olan söhbət qrupunun şəkilləri medya tərəfindən yayılmağa başladı. Daha sonra Sınqri ilə bağlı narkotik maddədən istifadə, polislə əlbir olma, rüşvət , fa***liyə vasitəçilik, korporativ fondlarda vergidən yayınma və mənimsəmə, Qida Sağlamlığı Qanununu pozan başqa iddiaları da irəli sürüldü.

Cavab olaraq Sınqri bütün iddiaları inkar edən bir bəyanat yayaraq, polis orqanları tərəfindən “sorğularda fəal iştirak etmək” və ictimaiyyətdən üzr istəməyə hazır olduğunu ifadə etdi. O, həmçinin hərtərəfli araşdırma üçün ərizələr təqdim etdi və hərbi xidmətə daxil olmasını təxirə saldı.
Müdafiəsini asanlaşdırmaq və səlahiyyətlilərlə əməkdaşlıq etmək üçün bütün konsert tarixlərini və əlaqəli fəaliyyətlərini ləğv etdi. Nəticədə 11 mart tarixində əyləncə sektorundan çıxdığını açıqladı.

Sınqri üç aydan artıq 17 gün və 50 saatdan çox polis sorğusunun ardından, bəzi iddialardan (narkotik maddə istismarı, polisə rüşvət vermə və rüşvətxorluq) adını təmizlədi. Buna baxmayaraq media onun adı ilə bağlı həbs qərarı çıxdığını bildirdi. Lakin heç bir rəsmi ittiham irəli sürülməmişdi.

Məsələ hüquqi tərəfdən hələ də tamamlanmamış olmasına baxmayaraq, yazılanlar və iddialar Sınqrinin dünya miqyaslı şöhrətinə böyük bir zərbə vurdu.

Media Sınqrini mühakimə etməsinə baxmayaraq ona özünü müdafiə etmə haqqı vermir. Məsələn, ümumi auditoriyaya, millətə daha təsirli xəbər olsun deyə yazılan başlıqlar və iddialar. Heç bir sübut olmamağına baxmayaraq Sınqrinin fa***lik, narkotik və cinsi zorakılıq cinayətlərini törədirmiş kimi göstərilməsi. Bütün bu iddialarla bağlı unudulmuş bir qanuni tərəf var : səbəbiyyət bağlantısı (causation link). Causation link şübhəlinin davranışı ilə hadisənin nəticəsi arasındakı əlaqədir. Sınqri əleyhinə iddialara aid olan faktlara əsaslanaraq, heç bir səbəblə əlaqə qurulmamışdır. Yəni, Sınqri hadisəsindəki iddialar nəticə vermədiyi üçün heç bir əlaqəsi yoxdur. Məsələn: molka söhbəti, təcavüz, fahişəliyə çağırış və hücum iddiası.

Təqsirat bir şayiələrdən və ya iddiadan müəyyən edilə bilər? Media tərəfindən məhkəmə araşdırması ilə müəyyən edilə bilər? Bir ölkədə məhkəmə, hakim, prokuror və ya polis orqanının olmasının səbəbi nədir onda? Yalnız bir media kimisə günahkar hesab edə bilər?

Cinayət işində adətən cinayət təqibi hökmü, bütün sübutları təqdim etdikdən və məhkəmə iclasında bütün şahidləri dinlədikdən sonra hakim heyəti tərəfindən verilir. Bütün şəxslərin ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ İnsan Hüquqları üzrə Universal Bəyannamənin 10-cu maddəsinə əsasən qorunur: “Hər kəs müstəqil və qərəzsiz bir məhkəmə tərəfindən ədalətli və ictimai dinləməyə tam bərabərlik hüququna malikdir. Onun hüquq və öhdəliklərini və ona qarşı hər hansı cinayət törətdiyini müəyyənləşdirir “.

Sınqriyə hər kəslə eyni hüquqlar verilib mi? Onun günahı Koreya medyası tərəfindən niyə müəyyən edilir?

Məhkəmədə günahkarı təyin etməzdən qabaq iki mexanizmin mövcud olması lazımdır: 1) İsbat yükü. Bu iddiaları sübut etmək yüküdür. Cəza iddialarında təqsirləndirilən şəxsin günahını sübut etmək üçün isbat olmalıdır və beləliklə, o, cinayət məsuliyyətinə cəlb edilir. Onlar əsaslandırılmış şübhə üzərindən bu məsuliyyəti müəyyən etməlidirlər. 2) Şübhədən başqa cinayət prosesində sübut qurmaq üçün zəruri olan sübutlar və sübutların səviyyəsi göstərilir.
Deyilənlərin ağlabatan şübhəsi ilə yanaşı, prokurorluğa bunu sübut etmək lazım gələcəkdir. Əgər biz faizlə danışsaq, bu 97 faizdən 99 faizədək yaxın olmalıdır.
Sadələşdirmək üçün, qrup söhbəti (orijinallığına əsasən) 10% -30%-dir. Sınqrinin etirafı isə 60-80%,  şahidlərin dedikləri (etibarlı olsun və ya olmasın)  10% ilə 30% arasında olur.
Cinayət işi zamanı bütün bu sübut ədədləri hesablanır və qərar müəyyən edilir. Lakin, bu günə qədər heç bir sübut Sınqrinin hər hansı bir cinayətin törədiyini sübut etmir.

Ümid edirik ki, oxuyucular Sınqrinin etirafının nə qədər əhəmiyyətli olduğunu anlaya bilər. Bir şəxsin təqsirindən əvvəl nəzərə alınması lazım olan digər elementlər həqiqət və əsas(ikinci) sübutlardır.

Sübutların təsdiq olunması

Qanununun hüquqi səhifəsində  orijinal sənəd aşağıdakı kimi müəyyən edilmişdir: “Sənədin etibarlılığı. Sənəd, heç bir dəyişikliyə yol verilmədən orijinal formasında saxlanılmalıdır”.

Elektron bir sübut (söhbət qrupu) qəbul edilsə, bunun bir kompüter tərəfindən hazırlanmış bir sənəd olduğu müəyyən edilməlidir. Sənədin adi istifadəsi zamanı bir kompüter tərəfindən istehsal olunduğunu göstərməyə də ehtiyac var.
Bunun səbəbi rəqəmsal sənədlərin dəyişdirilməsinin asan olmasıdır.  Buna görə də sübut standartı daha yüksəkdir. Media və netizenlərin dediklərindən ibarət olan ittihamlar, sözügedən qrup söhbətinin həqiqiliyində heç bir ağırlıq daşımır. (Söhbəti yayan müxbir mesajlarda təhqir olduğunu deyərək dəyişdirərək paylaşmışdı)

İlkin sübutlar

İfadələr ilkin və ikinci dərəcəli sübutlarla müəyyən oluna  bilər. Lakin ilkin sübut kimi, qrup söhbəti təsdiq edilə bilməz, çünki 2015-dən  2016-dək orjinal mesajlar hər iki-üç gündən sonra serverdən silinirdi.
Bu, şirkətin istifadəçilərinin məxfiliyinin qorunması üçün 2015-ci ildə qəbul etdiyi qərardır. İndi faylların sözügedən qrup söhbətinin flash sürücüsündən etibarlı olduğunu təsdiqləmək üçün onlar ilkin sübutları və ya ilkin sübutları təsdiqləmək üçün dolayı dəlil tapmalıdırlar.
Məsələn, Arena klubuna basqın, qrup söhbətində ehtimal olunan adamların istintaqı, axtarış qərarı və Sınqriyə aid olan notbuk, kompüter və elektron yaddaşda ikincil sübutlardan olan dəlilər.
İlkin sübutları təsdiqləmək üçün ikinci dərəcəli sübutlar olmadan Sınqriyə qarşı iddiaları sübut etmək çətindir.

Qaralama

Daim saxta xəbərləri dərc edərək, media Sınqrinin adını qaralayır. Bu xəbərlər daha sonra beynəlxalq mətbuatda dərc edilir. Bu nəşrlərin təsiri onun mirasını, nüfuzunu və gələcək xəyallarını zədələyir.

İlk növbədə, Koreya mətbuatı heç bir təzyiq olmadan hər hansı bir xəbər növü dərc edə biləcəyi kimi görünə bilər. Lakin, Cənubi Koreya Penitensiar Qanununa əsasən ictimaiyyətdə yalançı həqiqətləri ifşa edən və iddia edənləri cəzalandırmaq üçün hüquqi yol var.
Cinayəti törədənlər (yalan xəbər yazanlar) yalnız Sınqri tərəfindən verilən şikayətlə cəzalandırıla bilər. Cənubi Koreyanın Cinayət Məcəlləsinin 307-312-ci maddələrində bu qanun şəxsiyyəti qaralama, çap edilmiş materiallar və təhqirlər daxil olmaqla “cinayətlərə qarşı cinayətlər” kimi təsvir edilmişdir.
Təqsirli olduğu təqdirdə, kütləvi informasiya vasitələri həbs cəzası ilə və ya cərimələrlə cəzalandırılacaq. İndiki faktlara əsasən həqiqəti nəşr olunan xəbərlərdə sübut etmək çətindir.

Mühakimə medya tərəfindən edilə bilməz. Medya Cənubi Koreyanən ya da Sınqrinin hakimi deyil. Buna görə də Sınqrini günahlandırmağa tələsməyin.

 

 

 

TAGS:

Elmina Səfərova

Mən Səfərova Elmina 2013-cü ildən Koreya və BIGBANG pərəstişkarıyam.Hal-hazırda Hansamo.az saytında moderator kimi fəaliyyət göstərirəm.
Elmina Səfərova